برای درمان خارش دندان شیری در نوزاد میتوانید از روشهایی مثل ماساژ لثه با انگشت تمیز، استفاده از دندانک سرد، جویدن خوراکیهای سفت مانند هویج و خیار خنک و ماساژ با مسواک انگشتی کمک بگیرید. اگر کودکتان دچار تب بالا، تورم شدید لثه، ترشح چرکی یا درد مداوم شد، فورا به دندانپزشک مراجعه کنید. علاوه بر این، در صورتی که دندانها تا ۱۳ ماهگی رشد نکردند یا کودک بهخاطر خارش لثه نتوانست غذا بخورد، باید برای درمان خارش دندان شیری به دندانپزشک مراجعه نمایید.
علت خارش دندان شیری در کودکان چیست؟
رویش دندان شیری کودکان یکی از شیرینترین و در عین حال آزاردهندهترین مراحل رشد نوزاد است. بیشتر نوزادان از حدود ششماهگی با این مرحله روبهرو میشوند؛ جایی که اولین دندانها آرام آرام از دل لثههای نرمشان بیرون میآیند. اما این فرایند طبیعی و به ظاهر ساده، برای کودک با حس ناخوشایند خارش، تورم و التهاب همراه است.
دلیل اصلی این خارش، فشار دندانی است که شروع به بیرون آمدن از دل لثه کرده است. این خارش، بخشی از روند طبیعی رویش دندانهاست و نشان میدهد که بدن کودک بهدرستی در حال رشد است، اما تحمل آن برای نوزاد آسان نیست.
آگاهی از مراحل رشد دندان و همراهی آرام و آگاهانه والدین برای درمان خارش دندان شیری، بهترین راه گذر از این دوران چالشبرانگیز است. این دوره با وجود سخت بودن، کولهباری از تجربههای تازه را برای کودک و والدین به همراه دارد.
علائم و نشانههای خارش دندان شیری
خارش دندان شیری در کودکان یک مرحله طبیعی از رشد دهان و دندانها است، اما والدین باید بتوانند علائم آن را به خوبی تشخیص دهند. شناخت این نشانهها کمک میکند تا کودک راحتتر از این مرحله عبور کند و از مشکلات احتمالی جلوگیری شود.
- افزایش تحریک پذیری و گریه: کودک به دلیل درد و ناراحتی ناشی از خارش، ممکن است بیشتر گریه کند یا بیتابی داشته باشد.
- میل به جویدن اشیاء: کودک تمایل دارد اشیاء سرد یا نرم را بجود تا خارش و فشار روی لثه کاهش یابد.
- لثههای متورم و قرمز: محل رشد دندان ممکن است متورم، قرمز و حساس شود.
- بیاشتهایی موقت: ناراحتی ناشی از خارش ممکن است باعث کاهش اشتهای کودک شود.
- افزایش ترشح بزاق: کودکان در این دوران بزاق بیشتری تولید میکنند و ممکن است دهانشان مرطوب باشد.
- خارش و مالش لثه با دست: کودک ممکن است لثههای خود را با دست لمس یا ماساژ دهد تا احساس راحتی کند.
بیشتر بخوانید: زردی دندان در کودکان
بهترین روشهای خانگی برای درمان خارش دندان شیری
قبل از هر چیز باید بدانید که درمانهای خانگی خارش دندان شیری بیشتر برای تسکین موقت درد دندان شیری کاربرد دارند و راه حل دائمی نیستند. برای همین توصیه میکنیم در صورتی که علائم دندان درآوردن کودک بسیار آزاردهنده بودند، حتما به بهترین دندانپزشک اطفال مراجعه کنید.
- انگشت شست: یکی از سادهترین روشها، قرار دادن انگشت شست تمیز داخل دهان نوزاد است. ماساژ ملایم لثه با انگشت به تسکین خارش کمک میکند.
- مواد غذایی سفت: تکههای نان سنگک یا بربری، هویج و خیار از جمله خوراکیهای سفتی هستند که با ماساژ لثه باعث کاهش درد و خارش میشوند.
- مسواک انگشتی: ماساژ لثه و دندانهای نوزاد با مسواک انگشتی، جریان خون را افزایش میدهد و به درمان خارش دندان شیری کمک میکند.
- دندانک سرد: دندانک را داخل فریزر قرار دهید و بعد از خنک شدن، آن را روی لثه کودک بمالید تا احساس خارش لثه کمتر شود.
- کیسه یخ: قرار دادن کیسه یخ پیچیده شده در حوله یا کمپرس سرد به مدت ۲۰ دقیقه روی گونه یا ناحیه دردناک، باعث بیحسی و کاهش التهاب میشود.
چه زمانی باید برای خارش دندان شیری به دندانپزشک مراجعه کرد؟
دندان درآوردن کودک اتفاق خوشایندی است، اما گاهی این اتفاق با نشانههایی همراه میشود که به پدر و مادر هشدار میدهند باید هر چه سریعتر برای درمان خارش دندان شیری به دندانپزشک مراجعه کنند. تب بالا نشانه عفونت دندان نوزاد است و به مراجعه فوری نیاز دارد. علاوه بر این، اگر کودک عزیزتان دچار تورم شدید لثه، خارج شدن ترشحات چرکی از لثه و درد شدید و مداوم دندان شد، هر چه سریعتر باید به دندانپزشک مراجعه کنید.
همچنین اگر دندانها تا سن ۱۳ ماهگی رشد نکردند یا تب فروکش کرد، اما دندانها در نیامدند و لثهها کبود شدند، دندانپزشک باید نوزاد شما را بررسی کند. نوزادانی که به خاطر درد و خارش دندان شیری نمیتوانند غذا بخورند یا بعد از گذشت یکی دو ماه از علائم دندان در آوردن، هیچ دندانی در نیاوردند هم باید توسط دندانپزشک بررسی شوند.
بیشتر بخوانید: اهمیت مسواک زدن در کودکان
درمان خارش دندان شیری در شب چگونه است؟
خارش دندان شیری، بچهها را بی قرار میکند و اجازه نمیدهد شبها راحت بخوابند. صبوری والدین در کنار استفاده از روشهای درمان خارش دندان شیری در شب، کمک میکند تا کودک و پدر و مادر، خواب شبانه راحتی داشته باشند.
- روغنهای گیاهی: مالیدن کمی روغن آویشن، بابونه یا روغن اسطوخودوس به آرامش کودک و کاهش درد دندان او کمک میکند.
- دندانک خنک: استفاده از دندانکی که درونش آب قرار دارد و قبل از خواب در یخچال گذاشته شده، درمان فوری خارش لثه نوزاد است. تماس خنک دندانک با لثه باعث کاهش خارش، التهاب و درد میشود.
- ماساژ لثه: ماساژ دادن آرام لثه با یک حوله مرطوب خنک، التهاب را کاهش میدهد و کودک را از آشفتگی شبانه رها میکند.
- بالا نگهداشتن سر: کمی شیب دادن به بالش یا محل خواب کودک باعث کاهش فشار در ناحیه سر و لثه میشود. این کار، بیقراری شبانه را کم میکند و کودک را راحتتر به خواب میبرد.
- مسکنهای بدون نسخه: داروهایی مثل استامینوفن، ایبوپروفن و ناپروکسن برای کاهش موقت درد دندان نوزاد مناسبند. از آسپرین استفاده نکنید، چون باعث آسیب بافتی میشود.
- چای کیسهای نعناع فلفلی: نعناع فلفلی خاصیت آرامبخش دارد. میتوانید از چای کیسهای خنکشده روی دندان نوزاد استفاده کنید.
- عصاره وانیل: الکل موجود در عصاره وانیل، ناحیه دردناک را بیحس میکند. مقدار کمی از آن را با پنبه روی محل درد بمالید.
- غذای سرد: برای درمان خارش دندان شیری در شب میتوانید کمی بستنی، ماست یا میوه خنک به نوزاد بدهید.
پیشگیری از مشکلات دندان شیری در دوران رشد کودک
پیشگیری از مشکلات دندان شیری در دوران رشد کودک، پایه و اساس سلامت دهان و دندان در بزرگسالی است. مراقبت از دندانهای شیری از همان زمان رویش اولین دندان، اهمیت زیادی دارد زیرا این دندانها نقش مهمی در تغذیه، صحبت کردن و رشد صحیح فک ایفا میکنند. والدین باید بدانند که حتی اگر این دندانها موقتی هستند، بیتوجهی به بهداشت آنها میتواند منجر به پوسیدگی زودرس و مشکلات بلندمدت شود.
برای پیشگیری از این مشکلات، رعایت بهداشت دهان باید از دوران نوزادی آغاز شود. پاک کردن لثهها با گاز استریل مرطوب، استفاده از مسواک نرم مخصوص کودکان و آموزش مسواک زدن صحیح در سنین پایین از اقدامات مؤثر هستند. همچنین، مراجعه منظم به دندانپزشک اطفال برای معاینه و فلورایدتراپی، میتواند خطر پوسیدگی و التهاب لثه را به میزان قابلتوجهی کاهش دهد.
تغذیه سالم نیز در سلامت دندانهای شیری نقش کلیدی دارد. مصرف کمتر قند و شیرینیجات، جایگزینی آنها با میوهها و لبنیات طبیعی و پرهیز از خوردن میانوعدههای چسبناک به حفظ سلامت دندانها کمک میکند. در نهایت، با آموزش عادتهای درست دهان و دندان از سنین پایین، میتوان از بروز مشکلاتی مانند پوسیدگی، التهاب لثه و ناهنجاریهای فکی در آینده جلوگیری کرد.
آیا ژلهای مخصوص دندان درآوردن موثر هستند؟
ژل مخصوص دندان درآوردن نوزاد حاوی ترکیبات بیحسکننده موضعی مثل بنزوکائین است که با بیحس کردن موقت ناحیه دردناک، به درمان خارش دندان شیری نوزاد کمک میکند. علاوه بر این، برخی از این ژلها شامل ترکیبات ضد التهاب و ضدعفونیکننده دهان هم هستند که التهاب لثه نوزاد را کم میکنند.
استفاده صحیح و به اندازه از این ژلها در کاهش درد رویش دندان موثر است، اما یادتان باشد که این موارد نباید به عنوان درمان قطعی تلقی شوند؛ چون مصرف طولانی مدتشان باعث بروز عوارض میشود.
سوالات متداول
اکثر بچهها از ۴ تا ۶ ماهگی دچار خارش لثه میشوند. علائم خارش لثه شامل بیقراری، تمایل به جویدن اشیاء، تورم، حساس شدن لثه و اختلال در خواب و تغذیه است. در این زمان، کودک به کمک شما نیاز دارد.
طب سنتی برای کاهش درد و التهاب لثه نوزادان، استفاده از دمنوش بابونه و چای گل رز را توصیه میکند. همچنین ماساژ ملایم لثه با روغن میخک هم درد و خارش لثه را کم میکند.
استفاده زیاد از ژل دندان درآوردن باعث حساسیت و التهاب پوست لثه میشود. علاوه بر این، بعضی نوزادان به این ژلها حساسیت دارند. در صورت استفاده از این ژلها و بروز علائمی مثل تب و تورم، فورا به دندانپزشک مراجعه کنید.
توصیههای نهایی برای درمان خارش دندان شیری
دوره دندان درآوردن نوزاد، با وجود دشواریها، یکی از شیرینترین مراحل رشد اوست که صبر و همراهی پدر و مادر را میطلبد. با استفاده از روشهایی مثل ماساژ لثه، دندانک سرد و خوراکیهای مناسب، میتوان درد و خارش را تسکین داد و این مرحله را آسانتر طی کرد. اما بهترین و عاقلانهترین کار، مراجعه به بهترین دندانپزشک اطفال است. با این کار نه تنها آرامش و راحتی را به کودکتان هدیه میدهید، بلکه مطمئن میشوید که مسیر دندان در آوردن فرزند عزیزتان با سلامتی کامل و بدون مشکل طی میشود.