آیا میدانستید حتی دندانهای شیری هم اگر بهموقع ترمیم نشوند، میتوانند باعث درد، عفونت و مشکلات جدی در آینده شوند؟ پر کردن دندان کودکان فقط یک درمان ساده نیست، بلکه گامی مهم برای حفظ سلامت دهان و دندان فرزندتان و پیشگیری از پوسیدگیهای عمیقتر است. در این مقاله بهزبان ساده و کاربردی، همه چیز را درباره دلایل پر کردن دندان شیری، مراحل انجام آن، مواد مورد استفاده و مراقبتهای بعد از ترمیم توضیح دادهایم. اگر سلامت دهان کودکتان برایتان اهمیت دارد، این مطلب را از دست ندهید.
سوراخ شدن دندان در اثر پوسیدگی
پر کردن دندان کودکان چیست؟
باید بگوییم پر کردن دندان کودکان یکی از متداولترین روشهای ترمیم دندان در کودکان است که توسط دکتر ماهر و متخصص خانم دکتر مارال قربان زاده انجام میگیرد. این روش میتواند هم بر روی دندانهای شیری و هم بر روی دندانهای دائمی کودکان اجرا شود. دلایلی که ممکن است نیاز به پر کردن دندانهای کودکان نیاز باشد شامل پوسیدگی و خرابی دندان، شکستگی، عدم رشد صحیح و نامنظمی دندانها پس از عصب کشی دندان و یا ترمیم دندانهایی که رنگ آنها بسیار زیاد تغییر کرده باشد است.
بسیاری از والدین فکر میکنند که در صورت پوسیدگی، دندانهای شیری نیاز به ترمیم ندارند و میتوان آنها را بدون نگرانی کشید. اما لازم است بدانید که تا زمانی که دندانهای دائمی برای رشد آماده نشوند، دندانهای شیری در جای خود حائز اهمیت هستند. اگر دندان آسیاب شیری دوم به دلیل پوسیدگی از بین برود، دندان آسیاب دائمی که در سن شش سالگی رشد میکند، نمیتواند به درستی در جایگاه خود در دهان کودک قرار بگیرد و ممکن است مسیر رشد دندانهای دیگر را مسدود کند.
دلایل ترمیم و پر کردن دندان کودکان
برای ترمیم دندانها از روشی به نام پر کردن دندان استفاده میشود. با این روش، فرم و شکل دندان به حالت اولیه بازمیگردد و دندان مجددا کارایی قبلی خود را به دست میآورد. دلایل متعددی وجود دارد که نیاز به پر کردن دندانهای شیری و دائمی کودکان را الزامی میسازد:
- پوسیدگی و خرابی دندان
- آسیب یا ضربهای که منجر به شکستن یا ترک دندان میشود
- نقایص در شکلگیری یا رشد دندانها که باعث میشود دندانها کوچک شوند یا شکل و فرم آنها نامنظم باشد
- عصب کشی دندان کودکان و درمان ریشه
- پالپوتومی (برداشتن قسمتی از ریشه دندان)
- تغییر رنگ و لکهپذیری دندانها
این عوامل نشان میدهند که ترمیم و پر کردن دندانهای کودکان امری حیاتی است که به حفظ سلامت و عملکرد دندانهایشان کمک میکند.
مزایا و معایب پر کردن دندان شیری کودکان
پر کردن دندان شیری کودکان مزایا و معایبی را به دنبال دارد که در ادامه به بررسی آنها میپردازیم:
مزایا
- استفاده از این مواد برای پرکردن دندانها بسیار زیبا و جذاب است، زیرا رنگ آنها به طور بسیار شبیه به رنگ دندان است.
- استفاده از مواد کامپوزیتی برای پر کردن دندانها، نیازی به تراشیدن زیاد دندان ندارد، بنابراین آماده سازی دندان برای ترمیم کمترین زمان را میطلبد.
- این مواد امکان پوشش هر شکاف بسیار ریز یا کوچکی روی دندان را دارند، که از گسترش پوسیدگی دندانها جلوگیری میکند.
معایب
- مواد کامپوزیتی نسبت به موادی که نقرهای هستند گرانتر است.
- در صورتی که پوسیدگی دندان در محلی بین دندانهای کودک شما واقع شده باشد، احتمال بازگشت پوسیدگی بعد از پرکردن دندان وجود دارد که نیاز به تعویض پرکردن دندان را افزایش میدهد و در نتیجه هزینه پرکردن دندان کودکان را افزایش میدهد.
مراحل پر کردن دندان شیری کودکان
مراحل پر کردن دندان شیری در کودکان به صورت زیر است:
آماده سازی کودک
قبل از شروع روش پر کردن دندان، کودکان برای احساس راحتی در اتاق دندانپزشکی آماده میشوند. استفاده از گاز نیتروژن ممکن است به دلیل سن و استرس کودکان، مورد استفاده قرار گیرد. این گاز صددرصد ایمنی برای کودکان دارد و به آنها کمک میکند تا بدون ترس و به صورت هوشیارانه درمان را تجربه کنند. با استفاده از گاز نیتروژن، کودکان احساس راحتی دارند ولی همچنان هوشیار هستند. البته استفاده از این روش در کشور ایران هنوز با محدودیتهایی همراه است.
معاینه دندانپزشکی
در جریان معاینه دندانپزشکی، متخصص ممکن است پوسیدگی دندانهای کودکان را تشخیص دهد. تهیه عکس رادیوگرافی دندان میتواند به تشخیص نواحی پوسیده کمک کند.
بیحسی
برای بی حس کردن دندانی که قرار است ترمیم شود، ممکن است دندانپزشک از بیحسی موضعی استفاده کند. ماده بیحسی از طریق یک آمپول به دندان وارد میشود و دندانپزشک یک ژل بی حس کننده را روی لثهها میزند تا هنگام وارد کردن آمپول، کودک کمترین دردی احساس نکند.
برداشت پوسیدگی دندان
پس از بی حس شدن دندان، بهترین دندانپزشک اطفال با استفاده از ابزارهای تراش و فرز، پوسیدگی دندان را برمیدارد. دستیار دندانپزشک با استفاده از ابزار مکشی و آب، هر گونه آلودگی و چرکی را از دندان پاک میکند تا دندان در طول درمان تمیز و خشک بماند، و در نتیجه، کودک احساس راحتی خواهد کرد.
پر کردن
بعد از برداشتن پوسیدگی، دندانپزشک حفره باقیمانده را با ماده پرکنندهای مثل آمالگام (نقرهای) یا کامپوزیت (همرنگ دندان) پر میکند. بعد از قرار دادن ماده پرکننده، دندانپزشک از کودک میخواهد دندانها را روی هم قرار دهد تا مطمئن شود که همه چیز به خوبی انجام شده است. پس از یک شستشوی سریع، ترمیم کامل میشود. زمانی را که این مراحل در برمیگیرند حدود نیم ساعت است.
چه زمانی پر کردن دندان کودک ضروری است؟
پر کردن دندان کودک زمانی ضروری میشود که دندان شیری دچار پوسیدگی یا آسیب شده باشد، اما هنوز قابل حفظ و ترمیم باشد. برخلاف تصور بعضی از والدین، دندانهای شیری اهمیت زیادی دارند چون در جویدن، تکلم صحیح و حتی حفظ فضای مناسب برای رویش دندانهای دائمی نقش دارند. اگر پوسیدگی دندان شیری درمان نشود، میتواند به ریشه دندان، لثه یا حتی دندانهای دائمی آسیب بزند.
پر کردن دندان کودک در موارد زیر ضروری است:
- وجود پوسیدگیهای کوچک تا متوسط روی دندان شیری
- لبپر شدن یا شکستگی دندان بر اثر ضربه
- پیشگیری از پیشرفت پوسیدگی و رسیدن آن به عصب
- وجود حساسیت یا درد هنگام خوردن غذاهای سرد، گرم یا شیرین
در نتیجه، اگر کودک شما از دنداندرد شکایت دارد یا متوجه تغییر رنگ، لکههای سیاه یا بوی بد دهان شدهاید، بهتر است هر چه زودتر به دندانپزشک مراجعه کنید تا با یک ترمیم ساده، از درمانهای پیچیدهتر در آینده جلوگیری شود.
آیا پر کردن دندان کودک با بیحسی انجام میشود؟
در بسیاری از موارد پر کردن دندان کودک با بیحسی انجام میشود تا کودک هنگام درمان احساس درد یا ناراحتی نداشته باشد. استفاده از بیحسی موضعی به دندانپزشک کمک میکند تا با آرامش بیشتری کار کند و کودک هم تجربهای مثبت از درمان داشته باشد.
با این حال، میزان و نوع بیحسی بستگی به شدت پوسیدگی، محل دندان، سن کودک و میزان همکاری او دارد. گاهی اگر پوسیدگی سطحی باشد یا کودک خیلی کوچک باشد، دندانپزشک ممکن است بدون بیحسی و تنها با تکنیکهای رفتاری خاص یا مواد آرامبخش سطحی، درمان را انجام دهد.
در مواردی که کودک اضطراب زیادی دارد، ممکن است از روشهایی مانند بیحسی با ژل، اسپری یا حتی آرامبخشی خوراکی یا استنشاقی (مثل گاز نیتروس اکساید) استفاده شود تا کودک بدون استرس درمان شود. در مجموع، هدف اصلی این است که کودک کمترین ناراحتی را احساس کند و خاطرهای خوشایند از مراجعه به دندانپزشکی داشته باشد.
مراقبتهای لازم بعد از پر کردن دندان کودکان
پس از ترمیم دندان کودک شما، ممکن است کودک کمی احساس ناراحتی کند. این ناراحتی به دلیل تحریک پالپ دندان یا بافت لثهای نزدیک است. برای بیشتر کودکان، این درد و ناراحتی باید در یک یا دو روز کاهش یابد. میتوان این درد را با مصرف ایبوپروفن کاهش داد. اگر درد پس از چند روز کاهش نیافت، توصیه میشود با دندانپزشکی که ترمیم را انجام داده است تماس بگیرید.
همچنین باید به دلیل بیحسی موضعی که در حین درمان استفاده شد، دندان کودک و ناحیه اطراف آن برای چندین ساعت بعد از درمان بی حس باقی میماند. اگر کودک با این قسمت بی حس شده نوشیدنی یا غذایی مصرف کند، گاز بزند یا بدنهای متعاقبا آسیب ببینند ممکن است مشکلاتی را به وجود آورد.
تا زمانی که بی حسی کاملاً از بین نرفته است، باید مراقب کودک باشید و از گاز زدن و جویدن در ناحیه بی حس خودداری کند. برای جلوگیری از آسیب بیشتر در این مدت، به کودکتان تنها غذاهای نرم بدهید تا از گاز زدن ناگهانی لب و لبها جلوگیری شود. هرگاه بی حسی برطرف شود، کودک میتواند غذاهای عادی را مصرف کند.
بهترین مواد برای پر کردن دندان کودکان چیست؟
انتخاب بهترین ماده برای پر کردن دندان کودکان به عوامل مختلفی مثل سن کودک، محل دندان، میزان پوسیدگی و حتی همکاری کودک در طول درمان بستگی دارد. دندانپزشکان از دو نوع ماده پرکننده اصلی برای دندانهای شیری استفاده میکنند:
مواد کامپوزیتی (همرنگ دندان)
این مواد رنگی مشابه دندان دارند و از نظر زیبایی بسیار مناسب هستند. برای دندانهای جلویی یا کودکانی که به ظاهر دندان اهمیت میدهند، استفاده میشوند. کامپوزیتها به سطح دندان میچسبند و شکل طبیعی دندان را بازسازی میکنند. کامپوزیت به دلیل ظاهر طبیعی و تناسب با دندانهای جلویی گزینهای مناسب است، هرچند ممکن است دوام کمتری نسبت به آمالگام داشته باشد.
مواد آمالگام (نقرهای رنگ)
آمالگام مادهای فلزی و بادوام است که برای دندانهای خلفی (عقبی) استفاده میشود. این ماده در برابر فشار جویدن مقاوم است و برای کودکانی که کمتر همکاری میکنند یا پوسیدگی زیادی دارند، گزینه خوبی به شمار میرود. آمالگام بهدلیل مقاومت بالا و طول عمر زیاد انتخابی بادوام است، هرچند رنگ نقرهای آن در دهان قابل توجه است.
گلاس آینومر
این ماده بیشتر در دندانهای شیری یا برای ترمیمهای موقتی استفاده میشود. گلاس آینومر حاوی فلوراید است که به پیشگیری از پوسیدگی بیشتر کمک میکند. گلاس آینومر بهدلیل آزادسازی فلوراید و مناسب بودن برای کودکان کمسن کاربرد دارد، اما دوام آن کمتر از کامپوزیت یا آمالگام است.
در نهایت، دندانپزشک بر اساس شرایط دهان کودک و تشخیص بالینی، بهترین ماده را انتخاب میکند. مهمتر از نوع ماده، مراجعه بهموقع و مراقبت درست بعد از پر کردن دندان است.
نتیجه گیری
پر کردن دندان کودکان به وسیله دندانپزشک متخصص یک روند مهم است که به حفظ سلامت دندانهای کودکان کمک میکند. پر کردن دندانهای کودکان نه تنها به حفظ دندانهای شیری کمک میکند، بلکه از پیشرفت پوسیدگی و مشکلات دندانی بیشتر در آینده جلوگیری میکند. اگر دندان کودک شما نیاز به ترمیم دارد، بهتر است به دندانپزشک مراجعه کرده و راهنمایی و درمان لازم را دریافت کنید.
سوالات متداول
بله، پر کردن دندانهای شیری کودکان ضروری است. این کار کمک میکند تا از پیشرفت پوسیدگی جلوگیری شود و دندانهای دائمی به درستی در جایگاه خود رشد کنند.
بله، بیحسی موضعی که برای پر کردن دندان استفاده میشود، ممکن است ناحیه اطراف دندان را برای چندین ساعت بیحس کند. بهتر است کودک خود را از مصرف غذاها و نوشیدنیهای گرم در طی این دوره خودداری کند تا از آسیب به خود جلوگیری شود.
بله، رادیوگرافی دندان میتواند به دندانپزشک کمک کند تا پوسیدگی یا مشکلات دیگر دندانی را تشخیص دهد و برنامه درمانی مناسب را تعیین کند.