پلاک دندان در کودکان: علائم، علل و روش‌های درمان

پلاک دندان کودکان یکی از مشکلات رایج در مراقبت‌های دندانی کودان است که می‌تواند به مشکلات جدی‌تر مانند پوسیدگی و بیماری‌های لثه منجر شود. برای پیشگیری از این وضعیت، مراقبت منظم از دندان‌ها شامل مسواک زدن صحیح و استفاده از نخ دندان ضروری است. همچنین، مراجعه به دندانپزشک برای بررسی سلامت دندان‌ها و پاکسازی پلاک‌ها توصیه می‌شود.

پلاک دندان کودکان چیست؟

پلاک دندان کودکان یک لایه نازک و چسبناک از باکتری‌ها و ذرات غذا است که به طور طبیعی بر روی سطح دندان‌ها جمع می‌شود. این پلاک زمانی تشکیل می‌شود که باکتری‌های موجود در دهان از قندها و مواد غذایی باقی ‌مانده در دهان استفاده کرده و تولید اسید می‌کنند. این اسیدها باعث آسیب به مینای دندان و التهاب لثه‌ها می‌شوند. اگر پلاک به موقع تمیز نشود، می‌تواند به تجمع جرم دندان تبدیل شده و مشکلاتی مانند پوسیدگی دندان و بیماری‌های لثه ایجاد کند. بنابراین، شستشوی منظم دندان‌ها و مراقبت از دندان کودکان و بهداشت دهان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

چه عواملی باعث ایجاد پلاک دندان کودکان می‌شود؟

پلاک دندان به دنبال واکنش‌های شیمیایی در دهان شما تشکیل می‌شود. برای ایجاد پلاک، نیاز به ترکیب باکتری‌ها، کربوهیدرات‌ها، ذرات غذا و بزاق است. کربوهیدرات‌ها در بیشتر غذاها، حتی در میوه‌ها و سبزیجات، موجود هستند. غذاهای شیرین‌تر و دارای قند بالا، کربوهیدرات بیشتری دارند، بنابراین مصرف بیش از حد شیرینی و کلوچه احتمال تشکیل پلاک را افزایش می‌دهد.

پلاک ابتدا زمانی شکل می‌گیرد که کربوهیدرات‌ها در حین جویدن غذا تجزیه شده و با باکتری‌های موجود در دهان ترکیب می‌شوند تا اسید تولید کنند. این اسید می‌تواند به مینای دندان آسیب بزند. اما زمانی که اسید با باقی‌مانده‌های غذا و بزاق ترکیب می‌شود، یک واکنش شیمیایی ایجاد می‌کند که منجر به تولید ماده‌ای چسبناک و نیمه‌سخت می‌شود. این ماده جدید پلاک نامیده می‌شود و به دندان‌ها می‌چسبد. اگر به موقع از بین نرود، می‌تواند مشکلات دندانی زیادی ایجاد کند.

بیشتر بخوانید: بهترین دندانپزشک اطفال

علائم ایجاد پلاک دندان

علائمی که نشان دهنده وجود پلاک دندان کودکان است درادامه گفته شده است:

• بوی بد دهان که به راحتی از بین نمی‌رود.
• حساسیت دندان‌ها به گرما که باعث درد و ناراحتی می‌شود.
• حساسیت دندان‌ها به سرما که ممکن است هنگام مصرف نوشیدنی‌های سرد احساس شود.
• قرمزی و تورم لثه‌ها که نشانه التهاب است.
• خونریزی لثه‌ها هنگام مسواک زدن که نشان‌ دهنده وجود پلاک و مشکلات لثه‌ای است.

بیشتر بخوانید: جرمگیری دندان کودکان

پلاک دندان چه مشکلات دهانی برای کودکان ایجاد می‌کند؟

زمانی که پلاک بر روی دندان‌ها جمع می‌شود، مینای دندان را تخریب کرده و باعث بروز حفره و پوسیدگی دندان کودکان می‌گردد. تجمع پلاک حتی می‌تواند منجر به التهاب لثه یا ژنژیویت و یا بیماری‌های جدی‌تر لثه (پریودنتال) شود. اگر پلاک تبدیل به تارتار شود، باکتری‌های موجود در آن می‌توانند موجب بوی بد دهان و زرد شدن دندان‌ها شوند. در ادامه صحبت های خانم دکتر مارال قربان زاده را در مورد پلاک دندان کودکان مشاهده می‌کنید:

چگونه از تشکیل پلاک روی دندان کودکان جلوگیری کنیم؟

برای جلوگیری از تشکیل پلاک، دو روش موثر وجود دارد. اولین روش کنترل رژیم غذایی کودک شماست. از آنجایی که پلاک برای تشکیل به کربوهیدرات‌ها نیاز دارد، کاهش مصرف کربوهیدرات‌ها  کمک ‌کننده است. بهتر است کودک را از خوردن مواد قندی مانند شیرینی‌ها، کلوچه‌ها و سایر غذاهای شیرین منع کنید تا از ایجاد پلاک جلوگیری شود.

با این حال، اجتناب کامل از کربوهیدرات‌ها ممکن است منطقی نباشد، زیرا بسیاری از مواد غذایی سالم همچون نان، غلات، سیب ‌زمینی و ذرت حاوی کربوهیدرات هستند. به همین دلیل، حتی با مصرف این غذاها مقداری پلاک تشکیل خواهد شد.

برای مقابله با این مشکل، بهترین کار مسواک زدن و استفاده از نخ دندان دو بار در روز است. مسواک زدن به حذف پلاک‌هایی که روی دندان‌ها تجمع کرده‌اند کمک می‌کند و ذرات غذایی که به تشکیل پلاک کمک می‌کنند را از بین می‌برد. برای پاکسازی کامل پلاک‌ها، باید دندان‌ها را در دو جهت مسواک بزنید و توجه کنید که هم قسمت جلویی و هم قسمت پشتی دندان‌ها را تمیز کنید. در صورتی که مسواک زدن برای شما دشوار است، استفاده از مسواک برقی می‌تواند مفید باشد چون به‌طور خودکار در دو جهت حرکت می‌کند.

علاوه بر مسواک زدن، استفاده از نخ دندان برای از بین بردن ذرات غذا و باقیمانده‌ها از بین دندان‌ها ضروری است. با نخ دندان کشیدن، شما به باکتری‌ها فرصت کمتری برای ایجاد پلاک می‌دهید.

چگونه می‌توان پلاک دندان را تشخیص داد؟

برای شناسایی پلاک دندان، استفاده از قرص‌های آشکارساز یک روش مفید است. این قرص‌ها حاوی رنگ ‌دانه‌هایی هستند که به پلاک‌های موجود روی دندان‌ها می‌چسبند و آن‌ها را قابل مشاهده می‌کنند. بهترین زمان برای استفاده از این قرص‌ها بعد از مسواک زدن است، تا بتوانید تاثیر مسواک زدن روی دندان‌ها را ارزیابی کنید. این قرص‌ها به راحتی از داروخانه‌ها قابل تهیه هستند. پس از مسواک زدن، کودک می‌تواند یکی از این قرص‌ها را بخورد و سپس دهان خود را با آب بشوید. رنگ باقی‌مانده روی دندان‌ها نشان‌دهنده وجود پلاک است و با مسواک زدن مجدد می‌توان آن را پاک کرد.

تفاوت بین پلاک و تارتار چیست؟

پلاک دندانی که برای چند روز روی دندان‌ها باقی می‌ماند، سفت شده و به تارتار تبدیل می‌شود که برای پاکسازی آن نیاز به تراشیدن دارد. تارتار می‌تواند باعث زرد شدن دندان‌ها و ایجاد بوی بد دهان شود، بنابراین پس از تجمع تارتار، ممکن است تمیز کردن کامل دهان دشوار گردد.

سخن پایانی

پلاک دندان در کودکان می‌تواند مشکلات زیادی برای سلامت دهان و دندان ایجاد کند، از جمله پوسیدگی دندان، التهاب لثه و بیماری‌های لثه. برای جلوگیری از تشکیل پلاک، رعایت بهداشت دهان و دندان به‌ویژه مسواک زدن منظم و استفاده از نخ دندان ضروری است. در صورت عدم مراقبت، پلاک می‌تواند به تارتار تبدیل شده و مشکلات جدی‌تری ایجاد کند، بنابراین توجه به سلامت دهان از سنین کودکی امری حیاتی است.

سوالات متداول