انواع فضا نگهدار کودکان یکی از ابزار های مهم و کاربردی در حفظ سلامت دهان و دندان کودکان هستند که نقشی کلیدی در جلوگیری از مشکلات ارتودنسی آینده دارند. زمانی که یک دندان شیری زودتر از موعد از دست می رود، فضای خالی ایجاد شده باید حفظ شود تا دندان دائمی به درستی رویش کند. فضا نگهدار ها با جلوگیری از حرکت ناخواسته دندان های مجاور، مانع کج شدن یا نهفتگی دندان های دائمی می شوند. این وسیله ها به صورت ثابت یا متحرک ساخته می شوند و انتخاب نوع آن ها به تشخیص دندانپزشک و شرایط دهانی کودک بستگی دارد.
انواع فضا نگهدار ثابت برای کودکان
فضا نگهدار ثابت از یکی از انواع فضا نگهدار کودکان است که با چسب مخصوص به دندان متصل می شود و قابلیت خارج کردن توسط کودک را ندارد. این نوع فضا نگهدار برای کودکان کم سن که دندان های عقبی خود را از دست داده اند کاربرد دارد و به دو نوع یک طرفه و دو طرفه تقسیم می شود. در ادامه به معرفی هر کدام از آن ها می پردازیم.
فضا نگهدار بند و لوپ
فضا نگهدار بند و لوپ یکی از انواع فضا نگهدار کودکان است که از سیم فولادی ضد زنگ ساخته شده و شکلی مربعی دارد. این وسیله در فضای خالی دندان قرار می گیرد و به حلقه ای فلزی متصل می شود که دور دندان مجاور قرار دارد. این نوع فضا نگهدار زمانی استفاده می شود که کودک یک یا چند دندان عقبی خود را زودتر از موعد از دست داده باشد.
بیشتر بخوانید: فلوراید تراپی در کودکان
فضا نگهدار دیستال شو
این نوع از فضا نگهدار ثابت به صورت اختصاصی برای هر کودک طراحی می شود و به حفظ فضای دندان آسیاب بزرگ کمک می کند. فضا نگهدار دیستال شو به گونه ای ساخته می شود که از حرکت دندان های مجاور جلوگیری کرده و فضای لازم برای رویش صحیح اولین دندان آسیاب دائمی را حفظ می کند.
فضا نگهدار سیم کمانی پشت دندانی
این وسیله که به قوس نگهدارنده زبانی نیز شناخته می شود، یکی از انواع فضا نگهدار کودکان است که برای حفظ دندان های پشتی یا فضای قوس دندانی در ناحیه دندان های عقبی مورد استفاده قرار می گیرد.
فضا نگهدارنده سیم عرضی کام
این وسیله که یکی دیگر از انواع فضا نگهدار کودکان محسوب می شود، برای دندان های فک بالا کاربرد دارد و با یک سیم که در عرض کام قرار می گیرد به دندان ها متصل می شود تا فضای دو طرف قوس دندانی را حفظ کند.
بیشتر بخوانید: بهترین دندانپزشک اطفال
فضا نگهدار متحرک در کودکان چگونه عمل میکند؟
فضا نگهدار متحرک از دیگر انواع فضا نگهدار کودکان است که شباهت زیادی به ابزار های ارتودنسی یا حتی دندان مصنوعی دارد و معمولا از جنس اکریلیک ساخته می شود. این وسیله در شرایطی استفاده می شود که کودک تعداد زیادی از دندان های شیری خود را از دست داده باشد. در ادامه نکات مهم در استفاده از فضا نگهدار متحرک آورده شده است:
- باید روزانه حداقل 14 ساعت در دهان کودک قرار داشته باشد.
- پس از هر وعده غذایی، باید به خوبی شسته شود.
- هنگام عدم استفاده، باید در ظرف آب نگهداری شود تا خشک نشود.
- این نوع فضا نگهدار معمولا برای کودکان بزرگ تری که چندین دندان شیری خود را از دست داده اند، کاربرد دارد.
تفاوت فضا نگهدار یک طرفه و دو طرفه در کودکان
همانطور که در این مقاله عنوان کردیم فضا نگهدار ثابت برای کودکان به دو نوع یک طرفه و دو طرفه تقسیم می شود. فضا نگهدار یک طرفه یکی از انواع فضا نگهدار کودکان است که برای حفظ فضای خالی یک دندان افتاده در یک سمت دهان استفاده می شود. این نوع فضا نگهدار معمولا به صورت روکش و لوپ (حلقه) طراحی شده و دور دندان مجاور قرار می گیرد تا از جا به جایی سایر دندان ها جلوگیری کند.
در مقابل، فضا نگهدار دو طرفه زمانی کاربرد دارد که کودک در هر دو طرف دهان خود دندان از دست داده باشد. این نوع نگهدارنده جایگزینی مناسب برای استفاده هم زمان از دو فضا نگهدار یک طرفه است و با نام «قوس زبانی» نیز شناخته می شود. فضا نگهدار دو طرفه با یک سیم متصل به دندان های دو سمت، قوس دندانی را به خوبی حفظ میکند.
بهترین زمان استفاده از فضا نگهدار در کودکان
کودک در شرایط زیر ممکن است به استفاده از فضا نگهدار نیاز داشته باشد:
- افتادن زودتر از موعد دندان شیری: اگر دندان شیری قبل از رویش دندان دائمی از دست برود، دندان های مجاور ممکن است فضای خالی را اشغال کنند و نیاز به فضا نگهدار برای حفظ فضا تا زمان رویش دندان دائمی باشد.
- کشیدن دندان شیری: در صورت کشیدن دندان شیری به دلیل پوسیدگی یا عفونت، استفاده از فضا نگهدار ضروری است تا جای خالی حفظ شود.
- ناهنجاری های دندانی: وقتی فضای کافی برای رویش دندان های دائمی وجود نداشته باشد، فضا نگهدار به منظور ایجاد فضای لازم استفاده می شود.
سوالات متداول
استفاده از فضا نگهدار کودکان معمولا درد جدی ندارد و ناراحتی اولیه موقتی است، اما در صورت درد شدید باید به دندانپزشک مراجعه کرد.
فضا نگهدارنده ها تا رشد کامل دندان های دائمی و تامین فضای کافی استفاده می شوند و زمان برداشتن آن را دندانپزشک تعیین می کند.
خیر، فضا نگهدار به دندان کودک آسیبی نمی رساند و برای حفظ فضای خالی و کمک به رویش صحیح دندان های دائمی طراحی شده است.
انواع فضا نگهدار کودکان در یک نگاه
استفاده صحیح از انواع فضا نگهدار کودکان نقش مهمی در حفظ فضای لازم برای رویش دندان های دائمی دارد و به جلوگیری از مشکلات ارتودنسی کمک می کند. این ابزار ها با حفظ جای خالی دندان های شیری، رشد مرتب و طبیعی دندان ها را تضمین می کنند. انتخاب و مراقبت درست از فضا نگهدار زیر نظر دندانپزشک، بهترین نتیجه را برای سلامت دهان کودک به همراه خواهد داشت.