شکستن دندان کودکان میتواند اتفاقی نگران کننده برای والدین باشد، زیرا باعث درد، خونریزی و مشکلات طولانی دندانی میشود. این مشکل به دلیل زمین خوردن، ضربههای شدید موقع بازی یا جویدن اشیای سخت رخ میدهد. بسته به شدت آسیب، ممکن است دندان ترک بخورد، لبپر شود یا بهطور کامل بشکند. آگاهی از اقدامات فوری پس از این اتفاق و مراجعه به دندانپزشک میتواند به جلوگیری از مشکلات بیشتر و حفظ سلامت دهان و دندان کودک کمک کند.
دلایل شکستن دندان کودکان
دلایل متعددی وجود دارد که میتوانند موجب شکستگی دندان در کودکان شوند. یکی از شایعترین علل، وارد شدن ضربه به دندان است که ممکن است ناشی از زمین خوردن، سقوط یا حوادث مختلف باشد. گاهی اوقات، دندانهای شیری به دلیل ساییدگی یا پوسیدگی دچار لبپر شدن میشوند که ساختار آنها را ضعیف کرده و آنها را بیشتر در معرض شکستن قرار میدهد.
کودکان هنوز مهارتهای مراقبت از دندانها و دهان خود را به طور کامل فرا نگرفتهاند و این عدم توجه به بهداشت دندانها باعث ضعیف شدن آنها میشود. علاوه بر این، دلایل دیگری مانند دندان قروچه، جویدن مواد سفت، استفاده بیش از حد از مواد ترمیمی، قرار گرفتن دندان در معرض تغییرات دمایی شدید، فشار زیاد به دندانها و سایش طبیعی میتوانند در شکستن دندانها مؤثر باشند.
بیشتر بخوانید: فلوراید تراپی در کودکان
علائم و نشانههای شکستی دندان در کودکان
شکستگی دندان شیری از طریق علائم ظاهری به راحتی قابل شناسایی است. برخی از نشانههای رایج شکستگی دندان در کودکان عبارتند از:
یکی از مهمترین نشانهها، احساس درد و ناراحتی در ناحیه دندان شکسته است که باعث تحریک کودک میشود. خونریزی از لثهها یا دهان نیز یکی دیگر از علائم است که گاهی اوقات پس از شکستگی دندان مشاهده میشود. تغییر رنگ دندان، مانند تیرگی یا سفیدی آن، از دیگر نشانهها است که میتواند ناشی از شکستگی باشد.
همچنین، حساسیت دندان به دماهای سرد و گرم از دیگر علائم شکستگی است که بعد از آسیب دیدن دندان بروز میکند. تغییر در ظاهر دندان، مانند وجود شکاف، خراش یا قطعات جداشده از دندان، نیز میتواند نشاندهنده شکستگی دندان باشد.
انواع شکستگیهای دندان شیری
به طور معمول، شکستگیهای دندان شیری سطحی بوده و دندانپزشک میتواند آنها را ترمیم کند. این شکستگی دندان در کودکان به سه نوع اصلی تقسیم میشود:
شکستگی عمودی
باید بدانید که شکستگی عمودی یکی از رایجترین نوعهای شکستگی دندان شیری است. در این حالت، یک ترک از تاج تا ریشه دندان ایجاد میشود. این نوع شکستگی به علت برخورد با اجسام سخت، شکستن مواد سفت یا زمین خوردن کودک رخ میدهد. دندانی که دچار شکستگی عمودی میشود غیرقابل درمان است و باید توسط دندانپزشک کشیده شود.
شکستگی تاج دندان
گاهی اوقات، با جویدن خوراکیهای سخت، ممکن است گوشهای از دندان شیری شکسته شود که به آن شکستگی تاج دندان گفته میشود. در این نوع شکستگی فقط تاج و مینای دندان آسیب میبینند و با مراجعه به دندانپزشک و ترمیم مناسب، میتوان از پیشرفت بیشتر آسیب جلوگیری کرد.
شکستگی جزئی یا ترک سطحی
در برخی موارد، به دلیل ضربه، جویدن مواد سخت یا حوادث دیگر، ترکهای سطحی در دندان شیری کودک ایجاد میشود. این ترکها در مینای دندان بوده و اغلب درد زیادی ایجاد نمیکنند. این نوع شکستگی به درمان خاصی نیاز ندارد، اما در صورت ادامهدار بودن، باید به دندانپزشک مراجعه شود.
روشهای ترمیم دندان شکسته در کودکان
انتخاب بهترین روش ترمیم دندان شکسته در کودکان به نوع و شدت شکستگی دندان بستگی دارد. در اینجا برخی از روشهای معمول برای ترمیم دندانهای شکسته کودکان آورده شده است:
فیشورسیلانت
در مواردی که ترکهای کوچک و سطحی به موقع شناسایی شوند، دندانپزشک میتواند با استفاده از فیشورسیلانت دندان کودکان، ترکها را پوشش داده و از بروز آسیبهای بیشتر جلوگیری کند. این روش به ویژه برای دندانهایی که ترکهای ریز دارند و نیاز به ترمیم فوری ندارند، مؤثر است.
عصبکشی دندان
اگر شکستگی عمیق باشد و به ریشه دندان برسد، ممکن است نیاز به درمان عصب کشی دندان کودکان باشد. در این روش، عصب آسیب دیده دندان حذف شده و دندان به طور کامل ترمیم میشود تا از عفونت و درد جلوگیری شود.
باندینگ
برای شکستگیهای جزئی که در بخشهای قابلمشاهده دندان رخ میدهند، از باندینگ استفاده میشود. در این روش، مواد همرنگ دندان (مانند رزین کامپوزیت) به دندان اضافه میشود تا دندان ترمیم شود. این مواد به رنگ طبیعی دندانها هستند و پس از خشک شدن، سطح دندان صاف و براق میشود. این روش برای ترمیم دندانهای جلو بسیار مؤثر است.
انتخاب هر یک از این روشها بسته به نوع آسیب و نیاز کودک تعیین میشود و دندانپزشک با بررسی دقیق، بهترین درمان را پیشنهاد میدهد.
مراقبت های بعد از درمان شکستن دندان
مراقبتهای بعد از درمان شکستن دندان در کودکان بسیار مهم است تا از عوارض بیشتر جلوگیری شود. در اینجا برخی از نکات مراقبتی برای کودکان پس از درمان دندان شکسته آورده شده است:
- در روزهای اول بعد از درمان، از دادن غذاهای سفت، چسبنده یا داغ به کودک خودداری کنید تا فشار زیادی به دندان وارد نشود و ترمیم آن دچار آسیب نشود.
- مراقبت دقیق از بهداشت دهان ضروری است. مسواک زدن ملایم و استفاده از نخ دندان به صورت روزانه برای جلوگیری از تجمع باکتریها و بهبود شرایط دندان بسیار اهمیت دارد.
- استفاده از دهانشویههای ضدعفونیکننده میتواند به کاهش احتمال عفونت و التهاب کمک کند. به خصوص پس از درمانهای ترمیمی مانند باندینگ یا عصبکشی، این اقدام بسیار مفید است.
- در مدت زمانی که دندان در حال ترمیم است، از فعالیتهایی که ممکن است باعث وارد آمدن ضربه به دندان شوند (مثل ورزشهای تماسی یا بازیهای پرتحرک) اجتناب کنید.
- در صورتی که کودک شما درد یا حساسیت در ناحیه دندان شکسته داشته باشد، مصرف داروهای مسکن تجویز شده توسط دندانپزشک میتواند کمککننده باشد. اما باید از مصرف خودسرانه داروهای غیر نسخهای پرهیز شود.
- مراجعههای بعدی به دندانپزشک برای بررسی وضعیت دندان ترمیم شده و اطمینان از عدم وجود مشکلات جدید بسیار ضروری است. دندانپزشک ممکن است بخواهد روند بهبودی را پیگیری کند یا اقدامات تکمیلی لازم را انجام دهد.
کدام دندانها بیشتر در معرض شکستگی هستند؟
دندانهایی که بیشتر در معرض ترک و شکستگی قرار دارند، شامل دندانهای آسیاب بزرگ اول، آسیاب بزرگ دوم و آسیاب کوچک دوم هستند. این دندانها به دلیل ویژگی خاص خود، که قسمتهایشان به سمت زبان قرار دارند و با زبان تماس بیشتری دارند، آسیب پذیرتر از سایر دندانها هستند. زمانی که فشار ناشی از گاز گرفتن به این نواحی وارد میشود، احتمال شکستن دندانها افزایش مییابد. این قسمتها به دلیل عدم پشتیبانی مناسب از سوی ریشهها، نسبت به سایر دندانها ساختاری ضعیفتر دارند و در نتیجه شکنندگی بیشتری پیدا میکنند.
پس از شکستن دندان کودکان چه باید کرد؟
پس از شکستن دندان کودکان، انجام اقدامات اولیه برای کاهش آسیب و جلوگیری از مشکلات بیشتر ضروری است. برای شروع، دهان کودک را با آب ولرم شستشو دهید و به آرامی محل آسیب دیده را تمیز کنید. در صورتی که تکهای از دندان پیدا کردید، آن را نگه دارید زیرا ممکن است بتوان آن را دوباره چسباند. تکههای دندان را در ظرفی با آب تمیز یا شیر نگه دارید تا رطوبت خود را حفظ کنند. در صورت باقی ماندن جسمی در دهان، از ابزار نوک تیز استفاده نکرده و با نخ دندان آن را خارج کنید.
در صورت خونریزی، از کودک بخواهید که گاز مرطوبی را بر روی دندان آسیب دیده فشار دهد تا خونریزی متوقف شود. استفاده از کمپرس سرد بر روی صورت کودک میتواند ورم را کاهش دهد و برای تسکین درد میتوان از داروهای مسکن مناسب استفاده کرد. انجام این اقدامات به آرامی و دقت میتواند از بروز عفونت، حفظ دندان و کاهش نیاز به درمانهای پیچیده کمک کند.
عوارض درمان نکردن شکستگی دندان کودکان
در صورتی که والدین پس از شکستن دندان کودکان در مراجعه به دندانپزشک تاخیر کنند، ممکن است با مشکلات و عوارض جدی مواجه شوند. برخی از این مشکلات عبارتند از:
- تب ناشی از عفونت
- درد شدید در دندان یا صورت
- مشکل در خوردن غذا
- ادامه خونریزی از لثه و دندان
- تورم و مشکلات خواب
- ایجاد آبسه یا عفونت در دندان
در صورت بروز هر یک از این علائم، باید فوری به بهترین دندانپزشک اطفال مراجعه کرده و دستورات و درمانهای ضروری که توسط پزشک توصیه میشود، انجام گیرد تا از عوارض بیشتر جلوگیری شود.
آیا دندان شیری شکسته قابل ترمیم است؟
در برخی موارد، حتی بدون وارد شدن فشار یا ضربه شدید، دندانهای شیری ممکن است دچار لب پریدگی شوند. در صورتی که این لب پریدگیها جزئی باشند، نیاز به درمان خاصی ندارد. با این حال، اگر لب پریدگی باعث ایجاد لبههای تیز شود، دندانپزشک میتواند آنها را صاف کرده تا ظاهر دندان بهتر شود.
اگر شکستگی دندان کودک وسیعتر و جدیتر باشد، دندانپزشک میتواند بخش از دست رفته دندان را با یک پرکننده سفید ترمیم کند. در برخی موارد، از قطعات دندان جدا شده برای ترمیم استفاده میشود یا در شرایط خاص، ممکن است از روکش برای ترمیم استفاده گردد.
به طور کلی، نوع درمان بستگی به سن کودک و میزان شکستگی دندان دارد. هدف اصلی از ترمیم دندانهای شکسته، پیشگیری از آسیب رسیدن به دندان دائمی است که در زیر دندان شیری قرار دارد. به همین دلیل، اگر یک دندان شیری به طور کامل از ریشه خارج شده باشد، آن را به جای قبلی خود باز نمیگردانند. همچنین اگر دندان دائمی کودک هنوز به طور کامل رشد نکرده و دچار شکستگی شده باشد، باید فوراً به دندانپزشک مراجعه کنید.
سخن پایانی
شکستن دندان در کودکان میتواند نتیجه ضربات ناگهانی یا عوامل مختلفی مانند جویدن خوراکیهای سفت باشد. برای جلوگیری از مشکلات بیشتر، بهتر است که والدین پس از وقوع این حادثه، اقدامات اولیه را به دقت انجام دهند و در صورت لزوم، به دندانپزشک مراجعه کنند. هدف اصلی در ترمیم دندانهای شکسته، حفاظت از دندان دائمی است که در آینده قرار میگیرد و جلوگیری از عوارض احتمالی همچون عفونت یا آسیب بیشتر به دندانهای اطراف.
سوالات متداول
شکستن دندان در کودکان به دلیل ضربات ناگهانی، جویدن خوراکیهای سفت، زمین خوردن، یا تصادفات اتفاق میافتد. همچنین دندانهای شیری به دلیل ساختار ضعیفتر ممکن است بیشتر در معرض شکستن قرار گیرند.
ابتدا باید دهان کودک با آب ولرم شستشو داده شود و محل آسیب دیده تمیز شود. در صورت یافتن تکههای دندان، باید آنها را در آب تمیز یا شیر نگه دارید تا رطوبت آنها حفظ شود. سپس فوراً به دندانپزشک مراجعه کنید.
اگر شکستگی جزئی و سطحی باشد، نیازی به درمان فوری نیست، ولی در صورت لزوم دندانپزشک ممکن است لبههای تیز دندان را صاف کند یا از پرکردن استفاده کند. در شکستگیهای وسیعتر ممکن است نیاز به ترمیم دندان با روکش یا سایر روشها باشد.